ការភ្ជាប់ម៉ូទ័រជា Star ឬ Delta ពេលចាប់ផ្តើមដំបូង

ជាទូទៅ ម៉ូទ័រ​នៅពេល​ចាប់ផ្តើម​ដំបូង អាចត្រូវការ​ចរន្តលើសពីបួនដង នៃចរន្ត​នៅ​ពេល​​ដំណើរ​​

ការ​ធម្មតា។​ ដោយសារ​ចរន្ត​ដ៏ខ្ពស់នេះ អាច​បណ្តាល​អោយ​មាន​បញ្ហា​ចំពោះ​ម៉ូទ័រ​ នៅពេល​ដំណើរការ ធ្វើអោយ​ឧបករណ៍ការពារ​ដំណើរការ ប៉ះពាល់ដល់​អានុភាពដែល​ផ្គត់ផ្គង និង​អាចឆេះរបុំ​ Stator បាន។ ដូចនេះ​យើងត្រូវ​រកដំណោះស្រាយ​ ធ្វើយ៉ាងណាអោយ​ចរន្ត​នៅពេល​ចាប់​ផ្តើម​ដំបូង​មានតម្លៃទាប។ចំពោះវិធីសាស្ត្រ​ដែល​គេយកមក​ដោះស្រាយ គឺ នៅពេលចាប់ផ្តើមដំបូង គេត្រូវភ្ជាប់​សៀគ្វីជារាង Star និង នៅពេលដំណើរការ Stable គេប្តូរវាទៅជា Delta វិញ។

នេះគឺជារូបភាពបង្ហាញពីផ្ជាប់ Star និង Delta

ចំពោះការប្តូរពី Star ទៅ Delta និងពី Delta ទៅ Star វិញអាចធ្វើទៅ​បាន​ ដោយសារ​ការប្រើ Relay Contactor។ យើងបាន​ឃើញហើយ​ថា​ ការភ្ជាប់ជា Star នៅពេល​ដំណើរការ​ដំបូង វាមាន​គុណសម្បត្តិក្នុង​ការ​បញ្ចុះតម្លៃរបស់ចរន្ត មិនធ្វើអោយ​របុំក្នុង​ម៉ូទ័រឆេះ និងជួយដល់​ការចំណាយ​តិច ព្រោះយើង​មិនចាំបាច់​ត្រូវការ​ឧបករណ៍ការពារ​ដែល​ត្រូវ​នឹង​ចរន្ត​ធំទេ​​ ក៏ដូចជា​ខ្សែ​ដែល​ភ្ជាប់​ពី​ទូរភ្លើង​មក​ម៉ូទ័រផងដែរ។ យ៉ាងណាម៉ិញ វា​ក៏មាន​គុណវិបត្តិដែរ ព្រោះ​ម៉ូទ័រនឹង​មិនអាចផ្តល់​អានុភាព​ពេញលេញ​ដល់​បន្ទុកដូចការភ្ជាប់ជា Delta ទេ។

វិធីសាស្ត្រភ្ជាប់ម៉ូទ័រ អោយដំណើរការជា Star ឬ Delta

នៅក្នុងរូបភាពខាងលើ យើងឃើញថា នៅពេលដំណើរការដំបូង កុងតាក់ D1 និង D3 ត្រូវបាន​ភ្ជាប់ នោះវានឹងដើរតួរជា Star លុះដល់ពេល​ដំណើរការដល់ដំណាក់ការ Stable គេធ្វើការផ្តាច់​កុងតាក់ D3 និងភ្ជាប់កុងតាក់ D2 វិញ នោះវានឹងដើរតួរជា Delta ម្តង។

ការភ្ជាប់ជា Star

ការភ្ជាប់ជា Delta

ឯកសារប្រភេទ៖ 3 phase, ac motor, motor, ម៉ូទ័រអគ្គិសនី

តើអ្វីទៅជា PLC?

Programmable Logic Controllers

PLC មានឈ្មោះពេញថា Programmable Logic Controllers វាមានលក្ខណៈដូចទៅ​នឹង​កុំព្យូទ័រ​ដែរ
ដែលភាគ​ច្រើន​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ប្រាស់​នៅក្នុង​ឧស្សាហកម្ម និងបំពេញមុខងារ​ជាលក្ខណៈ Control ដោយ​ពី​មុន​គេប្រើប្រាស់​ Relay ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃ​នេះ គេងាកមក​ប្រើប្រាស់​ PLC វិញ។ ចំពោះសៀគ្វី control ដោយ​ Relay ធម្មតា មាន​លក្ខណៈ​ស្មុគស្មាញ ដោយសារ​តែ​ការ​ភ្ជាប់​ខ្សែ​ច្រើន​រញ៉េរញ៉ៃ ខុសពី PLC ដោយ​មិនចាំបាច់​ប្រើប្រាស់​ខ្សែ​ច្រើន ដោយវា​មាន​លទ្ធភាព​ក្នុងការ​ Control រវាង​ input និង output។ អត្ថប្រយោជន៍មួយចំនួន​របស់​ PLC គឺ ងាយស្រួល​ក្នុងការ​តម្លើង​និងបញ្ចូល Program, មានល្បឿនលឿន​ក្នុង​ការ control, វាអាច​តភ្ជាប់​ជាលក្ខណៈ​បណ្តាញ, ងាយស្រួលក្នុងការ​ធ្វើតេស្ត និងស្វែងរកមូលហេតុ​ ដែលបណ្តាលអោយ​វាមានបញ្ហា, ហើយនិងដំណើរការរបស់​វា​អាច​អោយ​យើង​ជឿជាក់​បាន។

SIEMENS PLC

នៅមានលក្ខណៈពិសេសជាច្រើន​ទៀតដូចជា៖

• ដំណើរការ​ត្រឹមត្រូវ៖ នៅពេលដែល​យើង​បាន​បញ្ជូល​ និងធ្វើ​តេស្តទៅលើ​ PLC ហើយ យើង​អាច​យក​ program នោះ​ទៅតម្លើង​នៅលើ PLC ដទៃទៀត​យ៉ាងងាយស្រួល។ វាកម្រ​នឹង​កើត​មានកំហុសឆ្គងណាស់ (error) ដោយសារ​តែវា​មាន memory សម្រាប់​ផ្ទុករាល់​ program ទាំងនោះ។
• ងាយស្រួលក្នុងការកែប្រែ៖ យើងអាច​បង្កើត​ ឬក៏កែប្រែនូវ program នៅលើ PLC ដោយមិន​ចាំបាច់​ធ្វើការ​តខ្សែជាថ្មី ដូច Relay នោះទេ។ ចំពោះ​ផ្នែក input និង output វាទំនាក់​ទំនង​គ្នា​តែតាម​រយៈ program ទេ។ ចំពោះ​រោងចក្រ​ដែលផលិត​ PLC មួយចំនួន ក៏មានផ្តល់​នូវការ update ទៅលើ​ program ផងដែរ រួមទាំង​សុវត្ថិភាពនៅលើ PLC ដោយយើង​អាច​ធ្វើការ​ Lock ឬក៏ដាក់​ Password បាន។
• មានតម្លៃទាប៖ ចំពោះរោងចក្រមួយ ដែល​មាន​សៀគ្វីសម្រាប់​បញ្ជា​រាល់​នូវ​ចង្វាក់​ផលិតកម្ម ពីមុន​គេ​ប្រើប្រាស់នូវ Relay ដូចនេះយើង​ឃើញថា វាត្រូវការ​ Relay ច្រើន ដើម្បីអាច​គ្រប់គ្រង​ចង្វាក់ផលិតកម្ម​ទាំងមូលបាន។ ប៉ុន្តែបើយើងប្តូរ​មក​ប្រើប្រាស់​ Relay វិញ មានតម្លៃទាបជាង បើយើង​ធៀបទៅនឹង Relay។
• អាចធ្វើការទំនាក់ទំនងជាមួយនឹង PLC ដទៃ៖ យើងអាចប្រើប្រាស់ Relay មួយ សម្រាប់​គ្រប់គ្រងទៅលើ​ Relay ដទៃទៀត ដូចជាការ​ប្រមូលនូវទិន្នន័យ ផ្តល់នូវប៉ារ៉ាមែត្រ​សម្រាប់​ដំណើរការ និង download ឬក៏ upload នូវ program ទៅកាន់ Relay ទាំងនោះ។
• រយៈពេលនៃការ​ឆ្លើយតបលឿន៖ ជាទូទៅ PLC ត្រូវបានបង្កើតឡើង​ដោយ​ដំណើរការ​របស់​វា មានល្បឿនលឿន។ ដូចជា​ចង្វាក់​ផលិតកម្ម ដែល​ធ្វើការ​ជាមួយនឹងផលិតផល​រាប់​ពាន់ ក្នុងរយៈពេលមួយវិនាទី ដូចនេះក្នុងផលិតផលមួយ ត្រូវឆ្លងកាត់​ sensor តែក្នុងរយៈពេល​ ដ៏ខ្លីបំផុត ដែលជាហេតុ​នាំអោយ​ PLC ដែល​ដំណើរការ​លឿន​ទើប​អាច​យក​មកប្រើ​ប្រាស់​បាន។
• ងាយស្រួលរកនូវមូលហេតុ​នៃ​បញ្ហា៖ PLC មាននូវ monitor សម្រាប់បង្ហាញ អោយយើងធ្វើការ​រកនូវ​មូល​ហេតុ​ដែល​ធ្វើអោយ PLC ដំណើរការ​ខុសលក្ខខណ្ឌ ដូចនេះវាពិតជាមាន​ភាពងាយស្រួល ជាងការប្រើប្រាស់ Relay ធម្មតា ដែលវាមានខ្សែតភ្ជាប់គ្នាច្រើន នាំអោយយើង​វិលមុខក្នុងការ​រក​ចំនុចនៃបញ្ហា។

Normal Relay

ផ្នែកនិមួយៗ​នៃ PLC

PLC ធម្មតា​ត្រូវ​បាន​ចែកចេញជា ៤ ផ្នែកគឺ CPU ដែលយើងស្គាល់ថាជា Central Processing Unit, ផ្នែក I/O ឬ input/output, ផ្នែក power supply, ហើយនិងផ្នែក programming។
ចំពោះ architecture របស់ PLC ត្រូវបាន​ចែកចេញជាពីរគឺ Open architecture និង Closed architecture។ ចំពោះ Open architecture យើងអាចធ្វើការភ្ជាប់នូវផ្នែកផ្សេងៗ ឬក៏ program ដែល​បានមកពី​រោងចក្រដែល​ផលិត PLC ផ្សេងៗគ្នាបាន។ ចំណែកឯ Closed architecture វាមិនអាច​លាយ​ឡំជាមួយនឹង hardware ឬ software រវាងរោងចក្រ​ដែល​ផលិតមក​ខុសគ្នា​បាន​ទេ។

ផ្នែក I/O

PLC face door opens (Modular controller)

 

I/O ដែលភ្ជាប់ទៅកាន់ PLC មានពីរគឺ Fixed និង Modular។ ចំពោះ Fixed I/O គឹប្រភេទ PLC តូចៗ ដែល​វាត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ជាលក្ខណៈ package ដោយយើង​មិនអាច​បំបែក ឬដកផ្នែក​ណាមួយចេញពី​គ្នា​បានទេ។ ដូចនេះរវាង processor ហើយនិង I/O ត្រូវបាន​បង្កើត​ឡើង​ជាមួយគ្នាតែ​ម្តង ដូចនេះ Input និង Output មានចំនួន​មិនប្រែប្រួល។ ចំពោះគុណសម្បត្តិ​របស់​វានោះគឺ មានតម្លៃថោក។ ចំណែកគុណវិបត្តិគឺ វាមិនអាចធ្វើការ​ផ្លាស់​ប្តូរ ដោយសារ​ចំនួន និងប្រភេទរបស់វាត្រូវ​បា​នកំណត់ និងចំពោះ model ខ្លះ​ ប្រសិន​បើ​ផ្នែក​ណាមួយខូច នោះនឹងត្រូវ​ផ្លាស់​ប្តូរទាំងអស់។ បែរមកមើល Modular I/O វិញ ខុសពី Fixed I/O ត្រង់ថា យើងអាចធ្វើការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​តាម​ចិត្ត ដោយ Modular Controller មាន rack, power supply, processor module (CPU), I/O module, ហើយនិង interface សម្រាប់​អោយ​យើង​បញ្ចូល program និងពិនិត្យ។ នៅពេលដែលយើងដាក់ module ចូលទៅក្នុង rack វាក៏ធ្វើការភ្ជាប់​ power supply និងធ្វើការទំនាក់ទំនងទៅកាន់ CPU។

Modular Controllers PLC

ផ្នែក Power Supply

ចំពោះ PLC ធ្វើការផ្គត់ផ្គង់​ថាមពល ចរន្តជាប់ (DC) ចេញពី Power Supply ទៅកាន់ Module ដែល​បានដាក់​ចូលទៅក្នុង rack។ ក៏ប៉ុន្តែសម្រាប់ PLC ដែលធំៗ វាមិនធ្វើការផ្គត់ផ្គង់បែប​នេះទេ គឺ Module ទាំងនោះត្រូវ​បាន​ផ្គត់ផ្គង់​ដោយថាមពល ចរន្តជាប់ ឬ ចរន្តឆ្លាស់​ ពីខាងក្រៅមកវិញ។

ផ្នែក CPU

ជាធម្មតា នៅក្នុងកំព្យូទ័រ យើងហៅថា CPU ថាជាខួរក្បាល ដែល​ប្រតិបត្តិការ Logic និងទំនាក់ទំនង​រាល់ Module ទាំងអស់។ CPU ទាមទារ​អោយ​មាន memory សម្រាប់​ធ្វើការ​រក្សាលទ្ធផល បន្ទាប់​ពីបំពេញ logical operation ហើយ។ CPU ធ្វើការ​គ្រប់គ្រង​រាល់​សកម្មភាព និងការ​រចនា ទៅលើ PLC ទាំងអស់ ហើយអ្នកប្រើប្រាស់​អាច​ធ្វើការ​បញ្ជូលកម្មវិធី ដោយប្រើប្រាស់ Relay Ladder Logic។ PLC ដំណើរការ​ជាលក្ខណៈ វិលជុំ នោះគឺដំបូង PLC ធ្វើការ​ស្គេនជាមួយ​នឹង CPU ដោយ​ទទួលពីផ្នែក input បន្ទាប់មកដំណើរការកម្មវិធី ពេលដំណើរការចប់ CPU ចាប់​ធ្វើការវិភាគ និងផ្តល់​លទ្ធផល​ទៅផ្នែក output។ វាធ្វើការ​​ដដែរៗ ជាបន្តបន្ទាប់​នៅពេល PLC ដំណើរការ។

ឯកសារប្រភេទ៖ control system, plc

ការបញ្ជូន Signal ជាលក្ខណៈ Digital

ការបញ្ជូន Signal នៅក្នុង Channel មួយ​មាន​ពីរ​ប្រភេទគឺ Analog ហើយនិង Digital។ ចំពោះការបញ្ជូនជាលក្ខណៈ Digital មុនដំបូង​យើង​ត្រូវ​ធ្វើការ​បម្លែង​ Data ទៅជា​ Signal សិន ដោយ​ប្រើ​ប្រាស់​តិចនិចបីគឺ៖

1. Line coding
2. Block coding
3. Scrambling

ចំពោះ Line coding គឺចាំបាច់​ត្រូវប្រើ ចំណែកឯ Block coding ហើយនិង Scrambling អាចមិន​បាច់​ប្រើ​បាន។
Line coding គឺជាដំណើរការ​នៃការ​បម្លែងអំពី Digital Data ទៅជា Digital signal ដែល Data ទាំងនោះអាច​ជា អក្សរ លេខ រូបភាព សម្លេង ឬក៏វិដេអូជាដើម ដែលត្រូវបាន​រក្សាទុកនៅក្នុង​កុំព្យូទ័រ ក្នុង​លក្ខណៈជា Bit (101010...)។

Signal Element Versus Data Element

យើងត្រូវ​បែងចែក​អោយ​ដាច់​ រវាង​ Data ហើយនិង ​Signal។ នៅក្នុង​ការ​បញ្ជូនទិន្នន័យ គោល​បំណង​របស់​យើង​គឺ ធ្វើការ​បញ្ជូន data element ដែល​វាតំណាង​អោយ​ផ្នែក​មួយនៃ​ពត៌មាន ហើយ​វា​គឺជា Bit។ នៅក្នុង​ Digital data communication អ្វី​ពិតប្រាកដ​ដែល​យើង​ចង់​បញ្ជូន​គឺ Data element តែអ្វី​ដែល​យើង​អាច​បញ្ជូន​ទៅ​បាន​គឺ Signal element ហេតុដូចនេះ​យើង​ត្រូវ​ធ្វើ​ការ​បម្លែងពី data element ទៅជា signal element មុន​នឹង​ធ្វើ​ការ​បញ្ជូនបាន។​

Data Rate Versus Signal Rate

Data Rate គឺជា​ចំនួន​ data element ដែលអាច​បញ្ជូន​បាន​ក្នុង​រយៈពេល​មួយ​វិនាទី ហើយខ្នាត​របស់​វា​គិត​ជា Bits per second (bps)។ ចំណែក​ឯ Signal Rate គឺជាចំនួននៃ signal element ដែល​អាច​បញ្ជូន​បា​នក្នុង​រយៈពេល​មួយ​វិនាទី ហើយខ្នាត​របស់​វាគឺ Baud។ Data Rate ពេលខ្លះគេ​ហៅវា​ថា bit rate ចំណែក Signal Rate អាចហៅថា Pulse Rate, The modulation rate, ឬក៏ baud rate។

ឥលូវ​យើង​មាន​រូបមន្ត​ដើម្បីស្វែងរក Signal Rate ធៀបទៅនឹង Data Rate

 

• S គឺជា Signal Rate
• c គឺជា data pattern
• N គឺជា Data Rate
• r គឺជាតម្លៃដែល data element មួយ អាចបម្លែងទៅជា signal element ប៉ុន្មាន

ឧទាហរណ៍៖ គេបញ្ជូន signal មួយ ដែលក្នុង 1 data element អាច​បម្លែងបាន 1 signal element (ដូចនេះ r = 1)។ ប្រសិនបើ​ គេដឹង​ថា​ bit rate ស្មើនឹង 100 kbps តើតម្លៃមធ្យម​របស់​ baud rate ស្មើ​ប៉ុន្មាន បើ c នៅចន្លោះពី 0 និង 1
ចម្លើយ៖ យើង​សន្មតថា តម្លៃមធ្យមរបស់ c គឺ 1/2 ដូចនេះយើងទទួល​បាន​តាម​រូបមន្ត៖
S = c x N x 1/r = 1/2 x 100,000 x 1/1 = 50, 000 = 50 kbaud

យើងក៏អាចស្វែងរក​តម្លៃ​របស់​ Bandwidth បានផងដែរ

តម្លៃរបស់ Bandwidth គឺសមាមាត្រជាមួយ​ Signal Rate។ ដូចនេះតម្លៃ Bandwidth ដែលទាប​បំផុត​យើង​អាច​រកបាន​តាម​រូបមន្ត៖

B (min) = c x N x 1/r

ប្រសិនបើ​យើង​បាន​ដឹង​អំពីតម្លៃ Bandwidth យើងក៏អាច​ស្វែងរកតម្លៃ Maximum របស់ Data rate បាន​ផង​ដែរ ដោយ​ប្រើ​ប្រាស់​រូបមន្ត៖

N (max) = 1/c x B x r

Baseline Wandering

នៅក្នុងការ​បម្លែង​ signal ប្រភេទ digital នៅខាងផ្នែក receiver ធ្វើការ​គណនា​ ដោយធៀប​ជាមួយ​នឹង​តម្លៃ​អានុភាព​របស់ signal ជាមធ្យម ដែលអោយ​ឈ្មោះថា Baseline។ ផ្នែក receiver ធ្វើការ​កំណត់​តម្លៃ របស់ Signal ដែល​ទទួល​បា​ន ដោយ​ប្រៀបធៀប​ជាមួយនឹងតម្លៃមធ្យម (Baseline) ដើម្បី​អាច​រក​តម្លៃ​របស់ data element បាន។ នៅពេល​ដែល​មាន drift នៅក្នុង baseline (ឬហៅថា Baseline wandering)វាធ្វើអោយ​ផ្នែក receiver ពិបាក​នឹងធ្វើ​ការ​បម្លែង​ពី signal ទៅជា data អោយ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ​ណាស់។​ ដូចនេះ​ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ Baseline wandering យើងត្រូវធ្វើ​ការ​ជ្រើ​សរើស​នូវ Line Coding ដែល​ល្អ។

DC Components

នៅពេល​ដែល​តម្លៃ​តង់ស្យុង​របស់ digital signal ស្ថិតនៅ​តម្លៃមួយថេរនៅរយៈណាមួយ វាធ្វើអោយ​ប្រេកង់ទាប ហើយប្រេកង់ដែល​មាន​តម្លៃ​ប្រហែល ០ យើងអាចហៅវាថា DC (direct-current) component (មូលហេតុដោយសារ នៅពេល​តង់ស្យុងថេរ វាមិនបម្រែបម្រួល​ផាស ដូចនេះ​វា​មាន​លក្ខណៈ​ដូចទៅនឹង DC ដែរ)។ ដូចនេះ​វា​មាន​បញ្ហានៅពេលដែល​វា​​ ត្រូវ​បា​នធ្វើការ​បញ្ជូន​ឆ្លង​កាត់​ system ដែល​មិនអាច​អោយ​ប្រេកង់​ទាប​ឆ្លងកាត់បាន ឬក៏ system ដែល​ត្រូវការ​តង់ស្យុង​ដែល​មាន​ប្រេកង់ ដូចជាត្រង់ស្វូម៉ាទ័រ។ ឧទាហរណ៍៖ ខ្សែទូរស័ព្ទមិនអាចអោយ​ signal ដែល​មានប្រេកង់​ទាប​ជា 200 Hz ឆ្លងកាត់​ឡើយ។ ដូចនេះ​យើង​ត្រូវ​ធ្វើការ​ជ្រើសរើស​ line coding ដែល​មិនមាន​ DC component។

Self-synchronization

ដើម្បីអោយ​ការ​បកប្រែ signal ដែលទទួល​បាន​ពី transmitter អោយបានត្រឹមត្រូវ រយៈពេលនៃ bit នៅខាង receiver ត្រូវ​តែ​ដូចគ្នាទៅនឹងរយៈពេលនៃ bit របស់ transmitter ដែរ។ ប្រសិនបើ clock នៅខាង receiver ដើរលឿនជាង ឬក៏យឺត​ជាង​នោះ វាធ្វើអោយរយៈពេល​នៃ bit រវាង​ transmitter និង receiver មិនស្មើគ្នា ហើយបណ្តាលអោយ​ receiver ធ្វើការបកប្រែ​ signal ខុស។
ឧទាហរណ៍៖ នៅក្នុង digital transmission មួយ clock របស់ receiver ដើរលឿនជាង clock របស់ transmitter 0.1%។ ប្រសិនបើ data rate មានតម្លៃស្មើនឹង 1kbps តើផ្នែក receiver នឹងទទួលបាន​ចំនួន bit ដែលលើស​ប៉ុន្មាន? តើចំនួននោះនឹង​កើនឡើង​ដល់​ប៉ុន្មាន​ ប្រសិន​បើ​ data rate រហូតដល់ 1Mbps?
ចំលើយ៖ នៅ data rate 1 kbps ផ្នែក receiver ទទួលបាន 1001 bps (ដោយសារ​វាលើស 0.1%)
ដូចនេះ គេបញ្ជូន 1000 bps ខាងផ្នែក receiver ទទួលបាន ​1001 bps នាំអោយ bit ដែលលើស​ស្មើនឹង 1 bps
ចំណែក data rate 1 Mbps ផ្នែក receiver ទទួលបាន 1001000 bps ដូចនេះ bit ដែលលើសគឺ 1000bps។

ម៉ូទ័រចរន្តឆ្លាស់ ប្រភេទ Induction

Induction motor ឬ ម៉ូទ័រចរន្តឆ្លាស់ប្រភេទ Induction គឺជាម៉ូទ័រអគ្គិសនីមួយប្រភេទ ដែលអាច​បង្កើត​ឡើង​ដោយមិនត្រូវការ​ប្រភពចរន្តជាប់ សម្រាប់ផ្គត់​ផ្គងទៅរបុំរបស់​ Rotor ដូចទៅ​នឹង​ម៉ូទ័រចរន្ត​ឆ្លាស់​ប្រភេទ Synchronous ទេ។
ចំពោះ​ម៉ូទ័រ​ចរន្ត​ឆ្លាស់​ប្រភេទនេះ ប្រើប្រាស់ Rotor ពីរប្រភេទគឺ៖

1. Rotor ប្រភេទ Cage: វាជា Rotor ដែលមាន​របារដែល​អាចចម្លង តម្រៀប​ជាជួរ និងភ្ជាប់​ចុងសង​ខាង​ជាមួយគ្នា ដោយ Shorting rings។
2. Rotor ប្រភេទ Wound: វារុំដោយរបុំ​បីផាស ដូចគ្នាទៅនឹងរបុំរបស់​ Stator ដែរ ដែល​របុំ​នោះ ជាធម្មតា​តជា​ផ្កាយ (Y-connection) និងចុងរបស់​របុំ Rotor ទាំងបី​ត្រូវបាន​ភ្ជាប់ទៅនឹង Slip Ring នៅលើដងរបស់ Rotor។ 

Induction Motor ក៏អាច​ត្រូវបាន​ប្រើ​ប្រាស់​ជាម៉ាស៊ីនភ្លើង (generator) ផងដែរ ប៉ុន្តែដោយវា​មាន​គុណវិបត្តិ​ខ្លះៗ ដូចនេះគេប្រើវា​ជា Generator សម្រាប់​តែករណី​ខ្លះ​តែប៉ុណ្ណោះ ក្រៅ​ពីនេះ​គេ​ប្រើ​វា​ជាម៉ូទ័រ​អគ្គិសនី។

សំគាល់៖ Induction motor ហើយនិង Synchronous motor ខុសគ្នាត្រង់ Synchronous motor ត្រូវការ​ប្រភពចរន្ត​ជាប់ (DC voltage) សម្រាប់​ផ្គត់​ផ្គង់​ទៅកាន់​ Rotor ខណៈដែល Induction motor មិនត្រូវ​ការ​​ប្រភពចរន្តជាប់​ សម្រាប់​ផ្គត់ផ្គង់​ទៅកាន់ Rotor ទេ។

ឯកសារប្រភេទ៖ ac motor, induction, motor, ម៉ូទ័រអគ្គិសនី

ការជ្រើសរើសម៉ូទ័រអគ្គិសនី

ម៉ូទ័រអគ្គិសនី AC និង DC មានទ្រង់ទ្រាយ និងទំហំខុសៗគ្នាជាច្រើន ដែលខ្លះជាប្រភេទស្តង់ដារ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាទូទៅ ចំណែកខ្លះទៀតត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ការងារ​ជាក់​លាក់​ណា​មួយ។ បើទោះក្នុងករណីណា​ក៏ដោយ ការជ្រើស​រើស​ម៉ូទ័រអគ្គិសនី គួរតែត្រូវនឹងតម្រូវ​ការ​ម៉ាស៊ីនដែល​ប្រើ​ប្រាស់​ជាមួយវា ដោយមិនអោយ​សីតុណ្ហភាពរបស់​ម៉ូទ័រ លើសពីតម្រិត​អតិបរមាដែល​បានកំណត់​នៅលើ​ម៉ូទ័រ​​ឡើយ។
ខាងក្រោម​នេះ គឺជាចំណុចសំខាន់​ខ្លះៗរបស់​ម៉ូទ័រអគ្គិសនី រួមទាំង​ប៉ារ៉ាមែត្រ​របស់​បន្ទុក សម្រាប់​ជំនួយ​ដល់​ការ​សម្រេចចិត្តជ្រើសរើស៖

• Mechanical Power Rating កំណត់ដោយ Horsepower (hp) ឬក៏ Watts (W) ដែល 1 hp = 746 W។ ប៉ារ៉ាមែត្រ​សំខាន់​ពីរ ដែលប្រើប្រាស់ដើម្បីស្វែក Mechanical Power Output គឺ កម្លាំងរង្វិល (torque) និងល្បឿន​រង្វិល (speed)។
• Current (ចរន្ត)
• Full-load amperes គឺជាបរិមាណលំហូរនៃចរន្តគិតជា អំពែ ដែលម៉ូទ័រទាមទារ​ក្នុងករណី full-load (torque) និងជាទូទៅត្រូវបាន​ហៅថា nameplate amperes។
• Locked rotor current គឺជាបរិមាណលំហូរនៃចរន្តគិតជា អំពែ ដែលម៉ូទ័រទាមទារ​ក្នុងករណីចាប់ផ្តើមម៉ូទ័រដំបូង (start-up) និងជាទូទៅត្រូវបាន​ហៅថា starting inrush current។
• Service factor amperes គឺជាបរិមាណលំហូរនៃចរន្តគិតជា អំពែ ដែលម៉ូទ័រទាមទារ​ក្នុងករណី overload (torque)។ ឧទាហរណ៍៖ នៅលើ nameplate របស់ម៉ូទ័រសរសេរ​ថា service factor 1.15 មានន័យថា​ ម៉ូទ័រ​មានលទ្ធភាពក្នុងការដំណើរការ 115% នៃការដំណើរ​ការ​ធម្មតា​របស់ម៉ូទ័រ ដោយមិន​មាន​ការ​ខូចខាត​ទៅលើ​ម៉ូទ័រ។
• Code Letter ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីគណនារក Locked rotor current គិតជា Ampere ដោយយើងផ្អែកទៅលើ Code letter ដែលបង្ហាញ​ថា ក្នុង 1 hp មានប៉ុន្មាន kVA។ បន្ទាប់ពីយើង​បាន​ដឹងអំពី Locked rotor current ហើយ យើងអាចស្វែងរកតម្លៃរបស់ឧបករណ៍​ការពារ​សម្រាប់​ម៉ូទ័រ​បាន ដោយយកលើស​ពីតម្លៃរបស់ Locked rotor current។ ហើយ Code letter មានចាប់​ពី​អក្សរ​ A ទៅដល់ V ដោយរៀបពីតម្លៃរបស់ Locked rotor current ពីតូចទៅ​ធំ។
• Design Letter គឺជាប្រើសម្រាប់​កំណត់​ទៅលើ​ម៉ូទ័រប្រភេទ AC ជាលក្ខណៈ​ស្តង់ដារ ដែលមាន​អក្សរ​ដូចជា​ A, B, C ហើយនិង D ដែល​អក្សរ​និមួយៗ​តំណាង​អោយ​បន្ទុកខុសៗគ្នា (ប្រភេទរបស់បន្ទុក ដែលត្រូវ​បាន​យក​មក​ផ្ជាប់​ជាមួយ​ម៉ូទ័រ)។ មួយវិញទៀត Design Letter ប្រើ​សម្រាប់​សម្គាល់​ចរិកលក្ខណៈ​របស់​ម៉ូទ័រ​ ដែលមាន​ កម្លាំង​រង្វិល តម្លៃចរន្ត​ពេល​ចាប់​ផ្តើមដំបូង​ ហើយនិង ភាពខុសគ្នា​នៃ​ល្បឿន​របស់ rotor ទៅនឹង​ល្បឿនរបស់​ដែន​ម៉ាញេទិច ដែល​ហៅថា slip (មានតែចំពោះ​ម៉ូទ័រ​ប្រភេទ Induction)។ ចំពោះ Design Letter ដែល​គេ​ជ្រើស​រើស​យក​មក Design ជាទូទៅ​គឺអក្សរ B ព្រោះវាមាន​កម្លាំងរង្វិលពេល​ចាប់ផ្តើមដំបូង​ខ្លាំង ដោយត្រូវការ​​ចរន្ត​ល្មម។  ចំពោះប្រភេទដទៃទៀត​ ជាទូទៅ​គេប្រើប្រាស់​នៅក្នុង​ការងារ​ដែល​ចាំបាច់ជាក់លាក់​ណាមួយ។
• Efficiency គឺជាផលធៀបរវាងតម្លៃអានុភាពមេកានិច ដែល​ផលិតដោយ​ម៉ូទ័រ ទៅនឹង​តម្លៃអានុភាព​អគ្គិសនី ដែលត្រូវការ​ដោយ​ម៉ូទ័រ និងគិតជាភាគរយ។​ មានន័យថា វាត្រូវការ​តម្លៃអានុភាពអគ្គិសនី (តង់ស្យុង និងចរន្ត) ​ដើម្បីផលិត​អានុភាពមេកានិចមកវិញ (កម្លាំង និងល្បឿនរង្វិលរបស់​ម៉ូទ័រ) បាន​ប៉ុន្មានភាគរយ។ ចំពោះ​អានុភាព​ដែល​បាត់បង់​ អាច​ក្លាយទៅជា​កំដៅ។ ចំពោះអានុភាព ដែល​បាត់​បង់​អាច​ទាក់​ទង​ទៅនឹង​កត្តា​ខាងក្រោម​ដូចជា៖
• Core loss ដែលបាត់​បង់​ដោយសារ​ដែនម៉ាញេទិច និង​ស្នូលដែក
• Stator និង rotor resistance losses បាត់បង់ដោយសារ​ចរន្ត​ឆ្លងកាត់​រេស៊ីស្តង់​របស់​ stator និង rotor បង្កើត​បាន​ជាកំដៅ ហើយកំដៅនោះក៏អាចមាន​ឥទ្ធិពលមិនល្អ​ ចំពោះម៉ូទ័រផង​ដែរ។
• Mechanical Losses បាត់បងដោយ​សារ​ការ​កកិត និងកង្ហារ ដែល​ភ្ជាប់​ជាមួយនឹង​ដងរង្វិល បកខ្យល់នៅក្នុងម៉ូទ័រកុំអោយ​ក្តៅ។
• Stray Losses បាត់បង​ដោយ​សារ​ថាមពលអាមូនិច ដែល​បង្កើតឡើងនៅពេល​ម៉ូទ័រ​ដំណើរការ​មិនទាន់ពេញ​បន្ទុក។
•  Energy-Efficient Motors កំណត់ពី 75 ទៅ 98 ភាគរយ ចំពោះម៉ូទ័រដែលមាន Energy-Efficiency ខ្ពស់ វា​ស៊ីអានុភាពតិច ដោយសារ​គេផលិតវា​ពី លោហៈធាតុ​ដែល​មាន​គុណភាពខ្ពស់ និងបច្ចេកទេសខ្ពស់។
• Frame Size ជាទំហំ​របស់ម៉ូទ័រ ជាទូទៅកាលណា Frame Size កាន់តែធំ Horsepower ក៏កាន់តែធំ ចំនែកល្បឿនកាន់តែយឺត។ ចំពោះម៉ូទ័រដែលមាន Frame Size ស្មើ 56 ដងរង្វិលរបស់វា កំពស់ 3.5 អ៊ីង។
• Frequency: ជា frequency របស់ប្រភពផ្គត់ផ្គង។ ជាទូរទៅគឺ 50 ឬ 60 Hz ទៅតាមតំបន់​ផ្សេងៗគ្នា។ ចំពោះម៉ូទ័រ 50Hz ត្រូវប្រើជាមួយភ្លើងអគ្គិសនី 50Hz ប្រសិនបើយើងយកវាទៅប្រើ​ជាមួយនឹងភ្លើងអគ្គិសនី 60Hz ល្បឿនរបស់វានឹង​កើនឡើង​ប្រមាណ 20% តែ​អាយុកាលរបស់​វា​អាច​នឹង​ថយ​ចុះ។
• Full-load Speed បង្ហាញអំពីល្បឿន​ ដែលម៉ូទ័រអាច​ដំណើរការ​បាន​ នៅពេល​មានបន្ទុកពេញ។ ឧទាហរណ៍ ម៉ូទ័រ​ 60 Hz មាន Full-load Speed ស្មើនឹង 1,725 rpm។
• Load Requirements: ចំពោះបន្ទុក ដែលអាច​ប្រើប្រាស់​ជាមួយនឹង​ម៉ូទ័រ​ ត្រូវ​បាន​ចែកចេញជា 4 ប្រភេទ មានដូចជា៖
• Constant-torque Loads មានកម្លាំងរង្វិលថេរ បើទោះជា​នៅល្បឿនណាក៏ដោយ
• Variable-torque Loads នៅពេលល្បឿនយឺត កម្លាំងរង្វិលខ្សោយ នៅពេលល្បឿន​ចាប់​ផ្តើម​កើនឡើង កម្លាំងរង្វិលក៏​ចាប់ផ្តើមកើនឡើងដែរ។
• Constant-horsepower Loads មានន័យថា Horsepower ថេរ គឺនៅពេលល្បឿនយឺត កម្លាំងរង្វិល​ខ្លាំង នៅពេល​ល្បឿនលឿន កម្លាំងរង្វិល​ខ្សោយវិញ។
• High-inertia loads ជាប្រភេទបន្ទុក​ ដែល​នៅពេល​ចាប់ផ្តើម​ដំបូង ទាមទារ​កម្លាំង​រង្វិល​ខ្លាំង តែនៅពេល​ដំណើរការ​វាត្រូវ​ការ​កម្លាំងរង្វិល​តែ​បន្តិច​បន្តួច​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។

•  Motor Temperature Ratings: អ៊ីសូឡង់របស់​ម៉ូទ័រ​ ការពារ​រាល់​ផ្នែក​ដែល​មាន​អគ្គិសនី​ឆ្លងកាត់​ទាំងអស់​មិនអោយ​មានទំនាក់​ទំនង​គ្នា​ ដើម្បី​ជៀសវាង​ Short Circuit ដែលអាច​បណ្តាល​អោយ​ម៉ូទ័រឆេះ និងខូច។ អ្វីដែល​ធ្វើអោយ​អ៊ីសូឡង់របស់​ម៉ូទ័រ​មានបញ្ហាគឺ កម្តៅ ព្រោះអាច​ធ្វើអោយ​ខូច​អ៊ីសូឡង់។ ហេតុដូចនេះយើង​ត្រូវ​ជ្រើស​រើស​ម៉ូទ័រ​ដែល​មាន​កម្រិត​សីតុណ្ហភាព​សម​រម្យ​ដែល​អាច​យកមក​ប្រើ​ការ​បាន។ សីតុណ្ហភាព​ទាំងអស់រួមមាន៖
• Ambient Temperature ជាសីតុណ្ហភាព​អតិបរមា ដែលនៅក្នុងបន្ទប់ ឬជុំវិញម៉ូទ័រ។
• Temperature Rise ជាសីតុណ្ហភាពនៃរបុំខាងក្នុង​របស់​ម៉ូទ័រ រវាង​ពេល​មិន​ដំណើរការ​ និងពេល​ដំណើរការ​ពេញ​បន្ទុក។
• Hot-spot Allowance សីតុណ្ហភាពលើស​ ដែលអាច​ទទួលយក​បាន​ មុនពេលម៉ូទ័រ​មាន​បញ្ហា។
• Insulation Class ជាទូទៅអ៊ីសូឡង់របស់​ម៉ូទ័រ​ត្រូវ​បា​នកំណត់ដោយ​អក្សរតំណាង។

•  Duty Cycle គឺជារយៈពេលដែល​ម៉ូទ័រ​នឹង​ដំណើរការ​ក្នុងខណៈពេល​ពេញបន្ទុក។ គេចែក​ Duty cycle ជាពីរគឺ continuous duty (ដំណើរការជាប់ ដោយមិនខូច ឬបន្ថយអាយុកាលទេ) និង intermittent duty (ដំណើរការ​ដល់​ពេលណាមួយ ត្រូវឈប់​ដើម្បីអោយ​ម៉ូទ័រ​ចុះត្រជាក់​ មុននឹង​ចាប់​ផ្តើមដំណើរការ​ម្តងទៀត)។
• Torque និយាយអំពីកម្លាំង​រង្វិល​របស់​ម៉ូទ័រ​ ដោយវាមាន​ដូចជា៖
• Locked-rotor torque កម្លាំងរង្វិល​អតិបរមានៅពេលចាប់ផ្តើមម៉ូទ័រដំបូង
• Pull-up torque កម្លាំងរង្វិលទាប​បំផុត​របស់ម៉ូទ័រ នៅចន្លោះ​ពេល​ចាប់​ផ្តើមដំបូង រហូតដល់ល្បឿនដំណើរការ​របស់ម៉ូទ័រ។
• Breakdown torque ជាកម្លាំងរង្វិលអតិបរមា ដែល​ម៉ូទ័រ​អាចដំណើរការ​បានដោយមិនគាំង ដែលជាទូទៅ​មានតម្លៃ 2 ទៅ 3 ដង​នៃ​កម្លាំងរង្វិល​នៅពេលពេញបន្ទុក។
• Full-load torque ជាកម្លាំងរង្វិល ដែល​ផ្តល់​ដោយ​ម៉ូទ័រ​ នៅពេល​ពេញបន្ទុក។

• Motor Enclosure ជាសំបករបស់ម៉ូទ័រ ដែលការពារពី​មជ្ឈដ្ឋានខាងក្រៅ នៅពេល​ម៉ូទ័រ​ដំណើរការ។ យើងត្រូវ​ជ្រើសរើស enclosure អោយត្រូវនឹង​ការងារ​របស់យើង បើពុំនោះទេ វាអាចប៉ះពាល់​ដល់​ដំណើរការ​ និងអាយុកាល​របស់​ម៉ូទ័របាន។ ជាទូទៅ​ enclosure គេចែកចេញជាពីរ​គឺ Open (មានចន្លោះអោយ​ខ្យល់ចេញចូល ពីខាងក្នុង​និង​ខាងក្រៅម៉ូទ័រ) និង Closed (បិទជិតមិនអោយ​មាន​ខ្យល់ចេញចូល)។

ឯកសារប្រភេទ៖ motor, ម៉ូទ័រអគ្គិសនី

ការថែទាំ និងរកចំនុចបញ្ហានៃម៉ូទ័រ

ការថែទាំម៉ូទ័រ

 

ជាទូទៅ ម៉ូទ័រអគ្គិសនី ជាប្រភេទម៉ាស៊ីនដែលដំណើរការ​ល្អបំផុត និងទាមទារ​តំហែទាំ​តិចតួច​ប៉ុណ្ណោះ។ ក៏ប៉ុន្តែប្រសិន​បើម៉ូទ័រ​អគ្គិសនីនោះ ត្រូវបាន​ប្រើប្រាស់​អស់រយៈពេល​ជាយូរមកហើយ​ វា​នៅតែ​ទាម​ទារ​អោយ​មាន​ការ​ថែទាំជា​ប្រចាំ​ផង​ដែរ។

ការត្រួតពិនិត្យជាប្រចាំ​ទៅលើ​ម៉ូទ័រ

ដើម្បីកុំអោយ​មាន​បញ្ហា​កើត​ឡើង​ទៅលើ​ម៉ូទ័រ យើងត្រូវធ្វើការ​កំណត់​ពេល​ ដើម្បី​ពិនិត្យ និង​ជួសជុល​ម៉ូទ័រ។ យើងអាច​រក្សាទុក​នូវ​កំណត់ហេតុ​ រាល់ពេល​ធ្វើការ​ពិនិត្យ​ និងជួស​ជុល​ទៅលើ​ម៉ូទ័រ ដែល​រយៈពេល​ដែល​ត្រូវ​ពិនិត្យ និង​ជួសជុល​ទៅលើម៉ូទ័រ​ ខុសៗគ្នាទៅតាមការងារ​ ដែល​ម៉ូទ័រនោះត្រូវបាន​យកទៅប្រើប្រាស់។ ចំពោះការ​ពិនិត្យទៅលើ​ម៉ូទ័រមានដូចជា តម្រង់ដងរង្វិល​អោយបាន​ត្រង់ ដាក់​ម៉ូទ័រ​នៅ​ទីតាំង​របស់​វា​អោយជាប់​ល្អ និងពិនិត្យ​លើខ្សែពាន ជាដើម។

ពិនិត្យលើ Brush និង Commutator

ចំពោះម៉ូទ័រប្រភេទ DC យើងត្រូវធ្វើការពិនិត្យទៅលើ

ធ្វើតេស្ត៍ទៅលើអ៊ីសូឡង់របស់របុំម៉ូទ័រ

យ៉ាងហោចណាស់ យើងត្រូវធ្វើការសាកល្បងចំពោះរេស៊ីស្តង់ របស់របុំខ្សែចម្លង និងរវាង​របុំ​ខ្សែ​ចម្លង​ទៅដីជារៀងរាល់​កន្លះឆ្នាំម្តង ដើម្បី​ស្វែងរក​នូវបញ្ហាចំពោះអ៊ីសូឡង់។ ចំពោះ​ម៉ូទ័រ​ ដែល​បាន​ចូលទឹក យើងចាំបាច់​ត្រូវ​សម្អាត​ និងធ្វើអោយ​វា​ស្ងួត​មុន​នឹង​យក​មកប្រើ​ប្រាស់។
ខាងក្រោម​នេះ គឺជា​តម្លៃ​របស់​រេស៊ីស្តង់​អ៊ីសូឡង់​ទាបបំផុត​ ធៀប​ជាមួយ​តង់ស្យុង​របស់​មូទ័រ៖

• 600 V ឬទាបជាងនេះ ត្រូវការ​រេស៊ីស្តង់ 1.5 MΩ
• 2,300 V ត្រូវការ​រេស៊ីស្តង់ 3.5 MΩ
• 4,000 V ត្រូវការ​រេស៊ីស្តង់ 5 MΩ

សម្អាតម៉ូទ័រអោយ​ស្អាត

យើងចាំបាច់ត្រូវធ្វើការ​បោសជូត ដុសខាត់ និងប្រើប្រដាប់បាញ់​ខ្យល់ ផ្លុំសម្អាត​ធូលី ដែលមាននៅ​លើ​ម៉ូទ័រ កម្របម៉ូទ័រ ហើយនិង​កន្លែងដែលខ្យល់ចេញ​ចូល​របស់​ម៉ូទ័រ ព្រោះថាធូលីដែល​មាន​នៅលើ​កម្របម៉ូទ័រ​អាចធ្វើអោយ​ម៉ូទ័រ​កាន់តែក្តៅ និងធ្វើអោយ​ស្ទះខ្យល់​ចេញចូល​របស់​ម៉ូទ័រ កាត់បន្ថយភាពត្រជាក់ ដែលជាហេតុធ្វើអោយ​ម៉ូទ័រ​ដំណើរកាន់តែក្តៅ។ យើង​ដឹង​ហើយ​ថា កម្តៅ​ជាមូល​ហេតុ​ចម្បងដែល​ធ្វើអោយ​ខូចស្រទាប់​អ៊ីសូឡង់ និងធ្វើអោយ​ម៉ូទ័រ​ឆេះ​នៅពេល​ដំណើរ​ការ។

ធ្វើអោយម៉ូទ័រ​ស្ងួតជានិច្ច

ចំពោះ​ប្រភេទម៉ូទ័រ​ដែល​ដំណើរការ​មិនឈប់មិនឈរ ជាធម្មតាមិនមាន​បញ្ហា​ជាមួយនឹងសំណើម​ដែល​នឹងកើត​មាន​នៅក្នុងម៉ូទ័រ​ទេ។ ប៉ុន្តែម៉ូទ័រ​ដែល​ប្រើប្រាស់ម្តងម្កាល អាចមានបញ្ហាច្រើនជាមួយ​នឹង​សំណើម ដូចនេះ​យើង​ត្រូវ​ដំណើរការ​ម៉ូទ័រនោះ យ៉ាងហោចណាស់ ២ ទៅ ៣ ម៉ោង​ក្នុង​មួយសប្តាហ៍ ដើម្បីបំបាត់​សំណើមដែល​មាននៅក្នុងម៉ូទ័រ។

ដាក់ប្រេងរំអិលអោយម៉ូទ័រ

ចំពោះការដាក់ប្រេងម៉ូទ័រ​ អាស្រ័យ​ទៅលើ​ការកំណត់ពីរោងចក្រ​ដែល​ផលិតម៉ូទ័រ​។ យើងត្រូវ​ដាក់​ប្រេង​រំអិល​ដែល​មាន​គុណភាពខ្ពស់ ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ដើម្បីកុំអោយមានការ​លាយ​ឡំជាមួយនឹង ធូលី ក៏ដូចជាទឹក។

ត្រួតពិនិត្យទៅលើ​ កម្តៅ សម្លេង និងរំញ័ររបស់ម៉ូទ័រ

ចំពោះសម្បកម៉ូទ័រដែលឡើង​កម្តៅខ្លាំង មានរំញ័រ និងសម្លេងខុសប្លែកពីធម្មតា អាច​បញ្ជាក់ថា ម៉ូទ័រកំពុង​មាន​បញ្ហា។ យើងត្រូវ​ធ្វើការ​ពិនិត្យអោយ​បាន​ទាន់ពេល និង​បំបាត់នូវ​ប្រភព​ដែល​នាំអោយ​មាន​ កម្តៅ សម្លេងថ្លង់ និងរំញ័រ ទៅលើម៉ូទ័រ។

ចរន្តនៅពេល​ចាប់ផ្តើមម៉ូទ័រដំបូងខ្ពស់ពេកជាបញ្ហាចម្បង ធ្វើអោយម៉ូទ័រមានបញ្ហា

លំហូរចរន្តដែលខ្ពស់​ឆ្លងកាត់ម៉ូទ័រ​ពេលកំពុងចាប់ផ្តើម​ដំបូង អាច​បង្កើត​អោយ​មាន​កម្តៅក្តៅខ្លាំងដល់ម៉ូទ័រ។ សម្រាប់ម៉ូទ័រកម្លាំង 200 hp ឬទាបជាងនេះ អាចទ្រាំទ្រ​រយៈពេលយូរ​បំផុត​ ដែល​ម៉ូទ័រ​អាច​បង្កើន​ល្បឿនពេលចាប់ផ្តើមដំបូង​ ដោយផ្ជាប់ជាមួយនឹងបន្ទុកធ្ងន់ គឺ 20 វិនាទី។ ដូចនេះ ម៉ូទ័រអគ្គិសនី មិនគួរ​ប្រើប្រាស់អោយលើសពី 150 វិនាទីនៃពេលចាប់ផ្តើមដំបូង ក្នុងរយៈពេល​មួយថ្ងៃឡើយ។

ការស្វែងរកបញ្ហារបស់ម៉ូទ័រ

ចំពោះបញ្ហាជាទូទៅដែល​កើតមានទៅលើ​ម៉ូទ័រ គឺបណ្តាល​មកពី​បញ្ហាមេកានិច និងបញ្ហាដែល​កើត​ចេញពីសៀគ្វីអគ្គិសនីរបស់ម៉ូទ័រ។ ចំពោះការ​ធ្វើតេស្ត៍​ទៅលើ​ម៉ូទ័រ​អគ្គិសនី ដោយមិនគិត​ពីគ្រោះថ្នាក់ និងធ្វេសប្រហែស អាច​បណ្តាញអោយ​មាន​គ្រោះថ្នាក់ដល់​យើង​បាន។ ដូចនេះ​ដើម្បីជៀស​វាង​គ្រោះ​ថា្នក់​ នៅពេល​ជួសជុល​ម៉ូទ័រ​យើង​ត្រូវ៖

• ផ្តាច់ប្រភពអានុភាព ពីម៉ូទ័រ ហើយយើងត្រូវ​ដាក់​សញ្ញា ឬក៏​ចាប់​សោរ​នៅកន្លែង​ដែល​អាច​ ភ្ជាប់អានុភាពទៅកាន់ម៉ូទ័រអោយ​បាន​ភ្លាមៗ មុននឹង​បន្តទៅ​ពិនិត្យ​ និង​ជួសជុល​ម៉ូទ័រ។
• ធ្វើការផ្ទេរអានុភាពចេញពីកុងដង់ទាំងអស់​ដែល​មាន​នៅក្នុង​ម៉ូទ័រ​ មុននឹង​ចាប់ផ្តើមការងារ។
• មិនត្រូវអោយសម្លៀកបំពាក់ ឬក៏ដៃជើង របស់យើង​ នៅជិត​កន្លែង​ដែល​ម៉ូទ័រ​វិលនោះទេ។
• បើអាច ត្រូវមានអ្នកចាំមើលសុវត្ថិភាព​នៅក្បែរនោះ មុននឹងចាប់ផ្តើម​ម៉ូទ័រឡើង​វិញ។

ចំពោះការប៉ះផ្ទាល់ នៅពេលកំពុងមានថាមពលអគ្គិសនី នៅក្នុងម៉ូទ័រ អាចមានគ្រោះថា្នក់​ខ្ពស់បំផុត ដូចនេះយើងមិនត្រូវ​ធ្វើការ​លើឧបករណ៍ដែល​កំពុងភ្ជាប់​ថាមពលអគ្គិសនី លុះត្រាតែវាចាំបាច់​ត្រូវ​ធ្វើការពិនិត្យ កែតម្រូវ ប្រើប្រាស់ និងជួសជុល។ នៅពេលដែល​យើង​ត្រូវ​ធ្វើការ នៅលើ​ឧបករណ៍ដែល​មាន​ថាមពលអគ្គិសនី ចាំបាច់ត្រូវពាក់​សម្លៀកបំពាក់ ក៏ដូចជា​ឧបករណ៍​ការពារ​អោយ​បាន​ត្រឹមត្រូវ ហើយមិនត្រូវ​ធ្វើការ​តែ​ម្នាក់​ឯងទេ ត្រូវមាន​អ្នកធ្វើការជាមួយ ក្នុងការករណីដែល​អាចមានគ្រោះថ្នាក់។
ឧបករណ៍ជាទូទៅ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ស្វែងរកបញ្ហារបស់ម៉ូទ័រ មានដូចជា Multimeter, Clamp-on ammeter (ប្រដាប់​វាស់​ចរន្ត), megohmmeter (ប្រដាប់​វាស់​រេស៊ីស្តង់), និង infrared thermometer (ប្រដាប់វាស់កម្តៅ) ដែលឧបករណ៍ទាំងអស់នេះ អាច​ប្រើប្រាស់​ដើម្បីធ្វើការ​វាស់​នូវ​ តង់ស្យុង ចរន្ត កម្តៅ និងរេស៊ីស្តង់​របស់​អ៊ីសូឡង់។
ចំពោះបង្គំម៉ូទ័រជាទូទៅមាន កន្លែងផ្គត់ផ្គងថាមពល កន្លែងបញ្ជា ម៉ូទ័រ និងបន្ទុក។ នៅពេលដែល​ម៉ូទ័រ​មានបញ្ហា យើងចាំបាច់ត្រូវ​ស្វែករកថាផ្នែក​ណាមួយ នៃបង្គំនេះ ដែល​បង្កអោយ​មាន​បញ្ហា។ កន្លែងផ្គត់ផ្គងថាមពល និងកន្លែងបញ្ជា អាចមានបញ្ហា ដូចម៉ូទ័រដែរ។ បន្ទុក​មេកានិចអាចកើនឡើង នៅពេល​ដែល​បន្ទុក​ដែល​ភ្ជាប់ទៅកាន់​ម៉ូទ័រ​កើនឡើង ឬគ្រាប់ប៉ាដាង និងកន្លែងតំណមានបញ្ហា។ ចំពោះការលើសបន្ទុកមេកានិច គឺជាបញ្ហាចម្បង ដែលបណ្តាល​អោយម៉ូទ័រ​មាន​បញ្ហា។

ឯកសារប្រភេទ៖ motor, ម៉ូទ័រអគ្គិសនី

សុវត្ថិភាពជាចំបង

សុវត្ថិភាព គឺជាអាទិភាពទីមួយនៅគ្រប់ការងារទាំងអស់។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ គ្រោះថ្នាក់ដែលបង្កដោយ ថាមពលអគ្គិសនី បានបណ្តាលអោយមនុស្សរងរបួស និងរហូតដល់ស្លាប់ជាច្រើននាក់។ ជនរងគ្រោះភាគច្រើន គឺជាមនុស្សវ័យក្មេង ដែលចូលបំពេញការងារនៅតាមកន្លែងធ្វើការ ដោយសារតែពួកគេមិនមានការប្រុងប្រយ័ត្ន ធ្វេសប្រហែស និងកង្វះចំណេះដឹងពាក់ព័ន្ធទៅនឹង​អគ្គិសនី។

ការការពារនឹងការឆក់ពីចរន្តអគ្គិសនី

អ្វីទៅជា ការឆក់ដោយចរន្តអគ្គិសនី?

ខ្លួនរបស់មនុស្សអាចមានលទ្ធភាពក្នុងការចម្លងថាមពលអគ្គិសនីបាន។ បើទោះជា ចរន្តតូចក៏ដោយ ក៏វាអាច​ធ្វើអោយ​មានគ្រោះថ្នាក់​ដល់សុខភាពធ្ងន់ធ្ងរដែរ ដូចជា ការកន្ត្រាក់ រលាក ជាប់គាំងនៃសាច់ដុំ ឬក៏រហូតដល់ស្លាប់បាន ដែលវាអាស្រ័យទៅលើ បរិមាណរបស់ចរន្ត ដែលឆ្លងកាត់ខ្លួនរបស់យើង កន្លែងដែលវាឆ្លងកាត់ និងរយៈពេលនៃការឆក់។
ចំពោះកត្តាចំបងដែលជាហេតុបណ្តាលអោយមានគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរនោះគឺ បរិមាណនៃចរន្តអគ្គិសនី​ ដែលបានឆ្លងកាត់​ដងខ្លួន​របស់មនុស្ស។​ ក៏ប៉ុន្តែបរិមាណរបស់ចរន្ត ក៏អាស្រ័យ​ដោយសារ​ តង់ស្យុង ហើយនិង រេស៊ីស្តង់ ដែលវាបានឆ្លងកាត់នៅក្នុងខ្លួនមនុស្ស។
រេស៊ីស្តង់ គឺផ្ទុយទៅនឹងលំហូរនៃចរន្ត ដែលឆ្លងកាត់។ កាលណារេស៊ីស្តង់មានតម្លៃកាន់តែធំ នោះចរន្តនឹងមានតម្លៃកាន់តែតូច ផ្ទុយទៅវិញ កាលណារេស៊ីស្តង់​របស់ខ្លួន​មនុស្ស​មានតម្លៃកាន់តែតូច​ នោះចរន្តដែលឆ្លងកាត់នឹងមាន​តម្លៃកាន់​តែធំ ដែលអាច​បង្កអោយមាន​គ្រោះថ្នាក់បាន។

រេស៊ីស្តង់របស់ខ្លួនមនុស្សចែកចេញជាពីរប្រភេទគឺ៖

• ផ្នែកខាងក្រៅ (រេស៊ីស្តង់របស់ស្បែក)
• ផ្នែកខាងក្នុង (រេស៊ីស្តង់របស់សាច់ និងឈាម)

ស្បែកដែលស្ងួត គឺមានអ៊ីសូឡង់ល្អ​ (រេស៊ីស្តង់ធំ) ចំណែកស្បែកដែលមានសំណើមមានអ៊ីសូឡង់មិនល្អ (រេស៊ីស្តង់ទាប) ហេតុនេះហើយទើប កម្លាំងនៃការឆក់ មានលក្ខណៈខ្លាំងក្លានៅពេលដៃសើម។ ក៏ប៉ុន្តែតម្លៃរបស់រេស៊ីស្តង់​មាន​លក្ខណៈ​ប្រែប្រួល​ខ្លាំងពីមនុស្សម្នាក់​ទៅ​មនុស្ស​ម្នាក់ទៀត ហេតុនេះហើយ​ទើប​ពេលខ្លះ​ចរន្ត​អគ្គិសនី​ដែលមាន​ឥទ្ធិពល​អាចសម្លាប់មនុស្ស​ម្នាក់​បាន បែរជាមិនអាច​សម្លាប់មនុស្សម្នាក់់ទៀតបាន ដោយសារភាពខុសគ្នានៃរេស៊ីស្តង់នៅក្នុងខ្លួនមនុស្សម្នាក់ៗ។

តម្លៃរេស៊ីស្តង់ជាទូទៅរបស់ខ្លួនមនុស្ស៖

• ស្បែកស្ងួត មានរេស៊ីស្តង់ចាប់ពី 100,000 ទៅ 600,000 អូម
• ស្បែកសើម មានរេស៊ីស្តង់ 1,000 អូម
• ផ្នែកខាងក្នុងខ្លួន (ពីដៃទៅជើង) មានរេស៊ីស្តង់ចាប់ពី 400 ទៅ 600 អូម
• ត្រចៀកម្ខាង ទៅត្រចៀកម្ខាងទៀត មានរេស៊ីស្តង់ 100 អូម

ចំពោះករណីស្បែកស្តើង ឬសើម មានរេស៊ីស្តង់ទាបជាងស្បែកដែលក្រាស់ ឬស្ងួតច្រើនដង។ នៅពេលរេស៊ីស្តង់របស់ស្បែកទាប ចរន្តអគ្គិសនីអាច​មិនបណ្តាល ឬបណ្តាលអោយ​មានគ្រោះ​ថ្នាក់​បន្តិច​បន្តួចប៉ុណ្ណោះ​ចំពោះស្បែក  តែវាបណ្តាលអោយមានការ​រលាកនូវសរីរាង្គ និងជាលិការ​ខាង​ក្នុង​ធ្ងន់ធ្ងរ​បាន។ រីឯ​ស្បែកដែល​មាន​រេស៊ីស្តង់​ខ្ពស់​ អាចបណ្តាល​អោយ​មាន​ការរលាក​នៅលើ​ស្បែក​ធ្ងន់ធ្ងរ​ តែវាការពារ​ចរន្ត​មិនអោយ​ឆ្លង​ចូលទៅក្នុង​ខ្លួនទេ។
តង់ស្យុង វាក៏ដើរតួសំខាន់​ ដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតបាន ដោយអាស្រ័យទៅ​លើមនុស្សដែល​មាន​រេស៊ីស្តង់​ស្បែក​ខុសៗគ្នា និង​លក្ខខណ្ឌ​នៃ​បេះដូង។ ជាទូទៅ គេចាត់ទុកតង់ស្យុង ដែលមានតម្លៃលើសពី 30 វ៉ុល ថាមានគ្រោះថ្នាក់។

កម្រិតអំព្លីទុតរបស់ចរន្ត និងឥទ្ធិពលទៅលើខ្លួនមនុស្ស

• 1 mA ~ បណ្តាលអោយមានអារម្មណ៍ថាឆក់
• 2 mA ~ បណ្តាលអោយឆក់តិចៗ (ខ្សោយ)
• 5 mA ~ អាចធ្វើអោយ GFCI ដំណើរការ (ឧបករណ៍ដែលការពារការឆក់)
• 10 mA ~ មានអារម្មណ៍ឈឺចាប់ពីការឆក់ 
• 20 mA ~ មានអារម្មណ៍ថារួញសាច់ដុំ និងចាប់ផ្តើមពិបាកដកដង្ហើម
• 30 mA ~ ឆក់ធ្ងន់ធ្ងរ
• 50 mA ~ ពិបាកដកដង្ហើម
• 100 mA ~ បេះដូងចាប់ផ្តើមឈប់លោត
• 300 mA ~ មានការរលាកធ្ងន់ធ្ងរ ហើយនិងឈប់ដកដង្ហើម។

ដូចនេះយើងឃើញថា ចំពោះថ្មពិលធម្មតាដែលមានតង់ស្យុង 1.5V ក៏អាចមានលំហូរចរន្តគ្រប់គ្រាន់ ទៅ​សម្លាប់​មនុស្ស​បាន​ផងដែរ ប៉ុន្តែយើងអាច​ចាប់​កាន់វា ដោយមិនមានគ្រោះថ្នាក់អ្វីឡើយ។ នេះដោយសារតែរេស៊ីស្តង់របស់ស្បែកមនុស្សខ្ពស់គ្រប់គ្រាន់ ដែល​រាំង​ខ្ទប់​នូវលំហូរ​ចរន្ត​អគ្គិសនី​ឆ្លងកាត់​ខ្លួនមនុស្ស​បាន។​ ប៉ុន្តែ ចំពោះតង់ស្យុងខ្ពស់ អាចធ្វើអោយចរន្តឆ្លងកាត់ស្បែក និងបង្ក​អោយ​មានគ្រោះ​ថ្នាក់​បាន។ ដូចនេះ​ កាលណា​តម្លៃតង់ស្យុង​កើនឡើង ធ្វើអោយ​លំហូរ​ចរន្តកើនឡើង និងបង្កអោយ​មាន​គ្រោះថ្នាក់​កាន់​តែធ្ងន់​ធ្ងរ។

ផ្នែកដែលចរន្តឆ្លងកាត់ខ្លួនមនុស្សក៏បណ្តាលអោយមានគ្រោះ​ថ្នាក់​ដែរ!

ចរន្តឆ្លងកាត់​ផ្នែកមួយចំនួន​នៃ​ខ្លួនមនុស្ស​ អាច​បង្កអោយ​មាន​គ្រោះ​ថ្នាក់​កាន់​តែ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ជាមុន។ ឧទាហរណ៍៖ ចរន្តអគ្គិសនី ដែលឆ្លងពីដៃទៅជើង បានឆ្លងកាត់បេះដូង និងប្រព័ន្ធប្រសៃប្រសាទ គឺមានគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងក្លាជាង ការឆ្លងនៅលើតែដៃម្ខាងទៅទៀត។
មួយយ៉ាងវិញទៀត ចរន្តអគ្គិសនីប្រភេទ AC (ចរន្តឆ្លាស់) ដែលមានប្រេកង់ជាទូទៅ 50Hz អាចបង្កគ្រោះ​ថ្នាក់ជាង ចរន្ត DC (ចរន្តជាប់) ដែលមានតម្លៃតង់ស្យុង និងចរន្តដូចគ្នា ដល់ទៅ 3 ទៅ 5 ដងឯណោះ។
មូលហេតុដោយសារ ចរន្តជាប់ DC ធ្វើអោយសាច់ដុំកន្ត្រាក់ ដែលធ្វើអោយ​ជនរងគ្រោះ​ខ្ទាតចេញ ពីកន្លែង​ដែល​ប៉ះពាល់​នឹងចរន្តអគ្គិសនី។ ចំណែកឯ ចរន្តឆ្លាស់ AC វិញ អាស្រ័យ​ទៅ​លើ​ប្រេកង់​របស់វា ដែលប្រេកង់ទាប (ចាប់ពី 50 ទៅ 60 Hz) ជាធម្មតាមានគ្រោះថ្នាក់ជាងចរន្តដែល​មាន​ប្រេកង់ខ្ពស់។ ចរន្ត AC អាចធ្វើអោយសាច់ដុំជាប់គាំង (កន្លែង​ណា​មួយ​នៃរាងកាយ​ដែល​ប៉ះពាល់​ទៅនឹង​ចរន្តអគ្គិសនី) ដែលជាលទ្ធផលធ្វើអោយ​រយៈពេលនៃការ​ឆក់កាន់តែយូរ។

គ្រោះថ្នាក់ជាទូទៅដែលទាក់ទងនឹង​ថាមពល​អគ្គិសនី គឺការរលាក!

ប្រភេទចំបងនៃការរលាកមានបី គឺ៖

• Electrical burns: ជាការរលាកនៅពេលចរន្តឆ្លងកាត់​សាច់ដុំ ឬឆ្អឹង។ ការរលាកនេះ កើតមាននៅតែលើផ្ទៃស្បែក ឬស្រទាប់ស្បែកដែលជ្រៅជាងបន្តិចប៉ុណ្ណោះ។
• Arc burns: ជាការរលាកដោយសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ ដែលកើតឡើងដោយសារ ធ្នូរអគ្គិសនី (រហូតដល់ 20,000 អង្សារ)។ ចំពោះធ្នូរអគ្គិសនីនេះ អាចបណ្តាលអោយខូចកុងតាក់​អគ្គិសនី ឬក៏ខូចអ៊ីសូឡង់។
• Thermal contact burns: ជាការរលាក ដោយសារការប៉ះទៅនឹងផ្ទៃដ៏ក្តៅ របស់​ឧបករណ៍ ដែល​កំពុង​លើសកំដៅ (overheated)។

 ការជួយសង្គ្រោះជនរងគ្រោះ

ប្រសិនបើអ្នកណាម្នាក់ បានទទួលរងនូវការឆក់ធ្ងន់ធ្ងរ យើងចាំបាច់ធ្វើយ៉ាងណា អោយ​ចរន្ត​ដែល​នៅក្នុង​ជនរងគ្រោះ​ចេញមកក្រៅជាបន្ទាន់តាមដែលអាចធ្វើ​ទៅបាន​ ដូចជាការ​យក​ជនរងគ្រោះ​ ទៅកប់ក្នុងដី ដោយទុកកន្លែងដកដង្ហើម។ ជៀសវាងដាច់ខាតការប៉ះពាល់ជនរងគ្រោះដោយផ្ទាល់ រហូតដល់អានុភាពអគ្គិសនី ត្រូវបាន​កាត់ផ្តាច់។ ​

ឧបករណ៍សម្រាប់ការពារ

កន្លែងផលិតកម្ម និងសាងសង់ គឺជាកន្លែងដែលមានគ្រោះថ្នាក់ជាងគេ។ ដោយមូលហេតុនេះ សុវត្ថិភាពគឺជាកត្តាចាំបាច់បំផុត ដែលមិនអាចប្រកែកបាន។ សញ្ញា ហើយនិងប្លាកសុវត្ថិភាព គួរតែត្រូវបាន​ប្រើប្រាស់​សម្រាប់ទីតាំង​ ឬក៏ឧបករណ៍​ ដែល​អាច​បង្ក​អោយ​មាន​គ្រោះ​ថ្នាក់។ ចំពោះសញ្ញា ឬប្លាកទាំងនោះ គួរតែផ្តល់នូវ​ ការដាស់តឿនចំពោះគ្រោះថ្នាក់ ឬក៏ ផ្តល់នូវការណែនាំ​អំពីសុវត្ថិភាព។
ដើម្បីអោយមាន​សុវត្ថិភាពនៅក្នុងការងារ យើងត្រូវតែស្លៀកពាក់​សំលៀកបំពាក់ការពារ​អោយបាន​ត្រឹមត្រូវ។

• យើងត្រូវពាក់ មួកដែលរឹង ស្បែកជើងសុវត្ថិភាព និងវែនតាការពារភ្នែក​នៅកន្លែង​ដែល​ចាំបាច់។ ចំពោះមួកដែល​ធ្វើពីលោហៈ (អាចចម្លងចរន្តអគ្គិសនី) មិនត្រូវប្រើប្រាស់ឡើយ។
• ប្រដាប់ការពារត្រចៀក​ ចាំបាច់ត្រូវពាក់នៅកន្លែងដែល​មាន​សម្លេង​រំខានខ្លាំង។
• សម្លៀកបំពាក់ គួរតែពាក់​អោយ​ត្រឹមត្រូវ ជៀសវាង​ការ​ទាក់ចូល​ទៅក្នុង​ម៉ាស៊ីនកំពុងវិល។ ជៀសវាងការ​ប្រើប្រាស់​សម្លៀកបំពាក់​ដែល​ធ្វើ​អំពី​លីឡុង ព្រោះ​វាអាចរលាយ ឬក៏ឆេះ នៅក្នុងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ ដែលអាចបណ្តាល​អោយ​រលាក​។ ដូចនេះយើងគួរ​តែប្រើប្រាស់​សម្លៀកបំពាក់​​ប្រភេទ​ក្រណាត់​កាតុង។
• ដោះនូវគ្រឿងអលង្ការចេញនៅ​ពេល​ធ្វើការ​ជាមួយនឹងអគ្គិសនី ព្រោះ មាស និង ប្រាក់ គឺជា​ធាតុចម្លងអគ្គិសនីដ៏ល្អបំផុត។
• ចងសក់ ឬក៏កាត់សក់អោយខ្លី នៅពេលធ្វើការជុំវិញម៉ាស៊ីន។

បន្ទាប់ពីបានអាន នូវអត្ថបទខាងលើហើយ ខ្ញុំជឿជាក់ថាអ្នកនឹងមាន ចំណេះដឹងមួយចំនួនពាក់​ព័ន្ទ ទៅនឹង៖

• មូលហេតុនៃការឆក់ចរន្តអគ្គិសនី
• គ្រោះថ្នាក់បណ្តាលពីការឆក់ចរន្តអគ្គិសនី
• ការការពារ និងជួយសង្គ្រោះជនរងគ្រោះ